Autorzy w essentiva.pl · Poezja i wiersze dla dzieci
Julian Tuwim
Julian Tuwim (1894-1953) był polskim poetą i tłumaczem, współtwórcą kabaretu Pikador i grupy Skamander. Przed wojną zaczął pisać dla dzieci: z tego czasu pochodzą „Lokomotywa”, „Słoń Trąbalski” i „Zosia Samosia”, wydawane dziś przez wielu wydawców. Wojnę spędził na emigracji, a zmarł w 1953 roku w Zakopanem.
Julian Tuwim urodził się 13 września 1894 roku w Łodzi; był poetą i tłumaczem. Studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. W 1918 roku był wśród założycieli kabaretu literackiego Pikador i współtworzył grupę poetycką Skamander.
Julian Tuwim debiutował w 1918 roku tomem „Czyhanie na Boga” i stale pisał do „Wiadomości Literackich”. Przekładał głównie z rosyjskiego, między innymi Puszkina, a w 1935 roku dostał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury.
Przed wojną Julian Tuwim zaczął pisać także dla dzieci; z tego czasu pochodzą „Lokomotywa”, „Słoń Trąbalski” i „Zosia Samosia”, w których łączy liryzm z humorem. Wojnę spędził na emigracji w Rumunii, Francji, Portugalii i Brazylii, w 1942 roku dotarł do Nowego Jorku, a w 1946 roku wrócił do Polski i zamieszkał w Warszawie. Zmarł 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem.
przewodnik
Wydania
Wiersze Tuwima dla dzieci: które wydanie
Przedwojenne wiersze dla dzieci, takie jak „Lokomotywa” i „Słoń Trąbalski”, ukazują się dziś w zbiorach, w zeszytach z naklejkami i jako kolorowanki.
W essentiva.pl (stan na 2026-10-17) jest 52 wydań książek Juliana Tuwima, w tym 10 z „Lokomotywą” w tytule.
1918
premiera
Premiera książki
„Czyhanie na Boga”
W 1918 roku ukazał się debiutancki tom Juliana Tuwima, „Czyhanie na Boga”; w tym samym roku poeta był wśród założycieli kabaretu Pikador.
„A to pan zna?”, „Czarna msza” i „Tysiąc dziwów prawdziwych”
Zbiór tekstów satyrycznych, który po czesku ukazał się jako „A znáte tenhle? Židovské anekdoty”. Wydanie z 1936 roku Tuwim podpisał pseudonimem Dr Pietraszek, a w 1992 roku zbiór nagrano jako książkę czytaną dla niewidomych.
Książka „A to pan zna?”, 1925
Popularny szkic Tuwima o czarnej mszy, z pogranicza demonologii i dziejów zabobonu. Otworzył serię Biblioteczka Historyczno-Geograficzna wydawnictwa Rój jako tekst z cyklu satanicznego.
Książka „Czarna msza”, 1925
Książka „Tysiąc dziwów prawdziwych”, 1925
1926
premiera
Premiera książki
„Słowa we krwi” i „Tajemnice amuletów i talizmanów”
Tom wierszy z 1926 roku, od którego zaczyna się późniejszy etap twórczości Tuwima. W poezji tego okresu pojawia się i narasta gorycz, a Tuwim zwraca się ku wzorom klasycznym, romantycznym i Norwidowi.
Książka „Słowa we krwi”, 1926
1929
premiera
Premiera książki
„Rzecz czarnoleska”
Tom wierszy z 1929 roku, z późniejszego etapu twórczości Tuwima, gdy w jego poezji narastają gorycz i niepokój, a poeta szuka oparcia we wzorach klasycznych, przede wszystkim u Jana Kochanowskiego.
Książka „Rzecz czarnoleska”, 1929
1930
premiera
Premiera książki
„Szopka polityczna”
Szopka polityczna, którą Tuwim napisał z M. Hemarem, J. Lechoniem i A. Słonimskim. Prapremiera odbyła się w 1930 roku w warszawskim kinie Colosseum, tekst drukował „Cyrulik Warszawski”, a osobne wydanie nosi na okładce tytuł „1930 Szopka”.
Książka „Szopka polityczna”, 1930, z Marianem Hemarem, Janem Lechoniem i Antonim Słonimskim
1933
premiera
Premiera książki
„Biblia cygańska i inne wiersze”
Źródła różnią się co do roku pierwszego wydania „Biblia cygańska i inne wiersze”: katalogi.bn.org.pl podaje 1933, culture.pl podaje 1932.
Trzeci z czterech tomów, w których, od „Słów we krwi” po „Treść gorejącą”, w liryce Tuwima narastają gorycz oraz niepokój, osobisty i społeczny, a poeta szuka oparcia we wzorach klasycznych, romantycznych i u Norwida.
Książka „Biblia cygańska i inne wiersze”, 1933
1934
premiera
Premiera książki
„Jarmark rymów”
Utwory z lat 1914 do 1933 w dwóch częściach: wiersze, wśród nich „Rewolucja w Niemczech”, oraz proza, między innymi „Z notatnika nerwowca”, „Kinochamy”, „O kelnerach” i „Kalamburzyści, czyli męki tworzenia dowcipów”. Wydanie z 2008 roku nosi podtytuł „Tylko dla dorosłych”.
Tom wierszy z 1936 roku, zamykający późniejszy etap twórczości Tuwima, rozpoczęty „Słowami we krwi”. Poeta mistrzowsko operuje w nim słowem i obrazem, a zajmuje go związek słowa z rzeczą, którą nazywa, oraz baśniowa etymologia słów.
Książka „Treść gorejąca”, 1936
1938
premiera
Premiera książki
„O panu Tralalińskim”, „Ptasie radio” i 7 innych tytułów
W 1938 roku w Warszawie ukazały się „Lokomotywa. Rzepka. Ptasie radio”, „Słoń Trąbalski” oraz „Zosia Samosia i inne wierszyki”.
Sztywnostronicowa książeczka dla najmłodszych z jednym wierszem Juliana Tuwima, „O panu Tralalińskim”, z serii ilustrowanych książeczek z wierszami poety.
„Lokomotywa” Juliana Tuwima to wiersz z dynamicznym opisem stojącej lokomotywy i ruszającego, a potem pędzącego pociągu; tekstowi towarzyszą ilustracje Jana Marcina Szancera.
„Lokomotywa. Ptasie radio” to ilustrowana książka z dwoma utworami Juliana Tuwima, Lokomotywą i Ptasim radiem, wierszami, które od lat bawią i uczą kolejne pokolenia dzieci.
„Rzepka” to wiersz Juliana Tuwima o dziadku, który posadził rzepkę i próbuje ją wyrwać z pomocą całej rodziny oraz zwierząt, tworząc długi, wesoły łańcuch.
Książeczka z wierszami dla dzieci wydana przez J. Przeworskiego w 1938 roku. Obok tytułowej „Zosi Samosi” są w niej między innymi „Warzywa”, „Ptasie plotki”, „Rycerz Krzykalski” i „Okulary”.
Zosia Samosia i inne wierszyki
Premiera 1938
Zosia Samosia i inne wierszyki
Czytelnik Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik" · 1938 · ISBN 9788307033396
Niedostępna w essentiva.pl
1946
premiera
Premiera książki
„Bal w operze”
Bal w operze
Premiera 1946
Bal w operze
Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas Universitas · 1946 · ISBN 9788324213627
Niedostępna w essentiva.pl
1949
premiera
Premiera książki
„Kwiaty polskie”
W 1949 roku ukazały się „Kwiaty polskie”, poemat, nad którym Julian Tuwim pracował w czasie wojny.
Kwiaty polskie
Premiera 1949
Kwiaty polskie
Czytelnik Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik · 1949 · ISBN 9788307033297
Niedostępna w essentiva.pl
1950
premiera
Premiera książki
„Pegaz dęba, czyli panopticum poetyckie”
Szkice literackie o poetyckich osobliwościach: rymach, anagramach, centonach, akrostychach, kalamburach i wierszach-obrazkach. Wśród rozdziałów są także „Zarys ćwierkologii” i „W oparach absurdu”.
Książka „Pegaz dęba, czyli panopticum poetyckie”, 1950
1951
premiera
Premiera książki
„Piórem i piórkiem”
Satyryczne wiersze i fraszki Tuwima z ponad trzydziestu lat, od 1919 do 1951 roku, z ilustracjami E. Lipińskiego, w serii Biblioteka Szpilek. Tom zawiera też „Bal w Operze”, „Zakochanego bibliofila” i przekłady, między innymi z Longfellowa i Petöfiego.
Książka „Piórem i piórkiem”, 1951
1953
Zakopane
Śmierć
Śmierć Juliana Tuwima
Julian Tuwim zmarł 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem.
1958
premiera
Premiera książki
„Cicer cum caule, czyli Groch z kapustą” i „W oparach absurdu”
Wspólny tom Tuwima i Antoniego Słonimskiego, wydany w 1958 roku w Bibliotece Stańczyka. Zawiera między innymi kwietniowe dodatki nadzwyczajne „Kuriera Polskiego” z lat 1920 do 1925 i kalendarz „Pracowita Pszczółka”.
W oparach absurdu
Premiera 1958
W oparach absurdu
Wydawnictwo Iskry · 1958 · ISBN 9788324400676
Niedostępna w essentiva.pl
2022
premiera
Premiera książki
„Pan Maluśkiewicz i wieloryb”, „Lokomotywa i inne wesołe wierszyki dla dzieci” i 2 inne tytuły
Sztywnostronicowa książeczka dla najmłodszych z jednym wierszem Juliana Tuwima, „Pan Maluśkiewicz i wieloryb”, z serii ilustrowanych książeczek z wierszami poety.
„Wiersze dla dzieci” to wznowienie najpopularniejszych wierszy dla dzieci Juliana Tuwima, między innymi Lokomotywy, Bamba, Zosi-Samosi, Okularów, Rzepki i Słonia Trąbalskiego, z ilustracjami Olgi Siemaszko.
„Spóźniony słowik”, „Klasyka dla smyka. Julian Tuwim i Jan Brzechwa” i „Która godzina, gówniarzu?”
„Spóźniony słowik” to wiersz Juliana Tuwima o tym, jak pani słowikowa zamartwiała się o swojego męża, który spóźnił się na kolację, bo podziwiał uroki letniego wieczoru.
„Abecadło” to wiersz Juliana Tuwima wydany w formie obrazkowej dla najmłodszych: litery zamieniły się tu w postaci, a żółte A nosi bordowy kapelusz z piórkiem.
W tym tomiku najmłodsi czytelnicy odkryją wszystkie 43 wiersze dla dzieci Juliana Tuwima w wersji kanonicznej, zgodnej z wersją autora, między innymi Słonia Trąbalskiego, Lokomotywę, Zosię Samosię, Okulary, Abecadło, Ptasie radio i Rzepkę.
„Abecadło i inne wiersze” to zbiór najpopularniejszych wierszy Juliana Tuwima, w których pojawia się cała galeria ciekawych postaci. Każda z nich wyróżnia się jakąś cechą: Grześ często mija się z prawdą, a Zosia chce wszystko robić sama, więc dziecko łatwo zapamiętuje bohaterów i ich przygody.
„Lokomotywa i inne wiersze” to zbiór wierszy Juliana Tuwima, od Lokomotywy, Rzepki i Ptasiego radia po Pana Maluśkiewicza i wieloryba oraz Bajkę o rybaku i rybce.
W tym zbiorze 29 najpopularniejszych wierszy Juliana Tuwima czekają niezwykłe przygody Pana Maluśkiewicza, który w łupince orzecha przemierzył ocean, wiadomości z Ptasiego radia i zabawne perypetie Słonia Trąbalskiego.
Polskie wydania według katalogu Biblioteki Narodowej (stan na 2026-10-17): 19 tytułów sprzedawanych w essentiva.pl, 216 rekordów wydań; dla każdego tytułu rok pierwszego polskiego wydania w katalogu, wydawcy i tłumacze.
Zestawienie: culture.pl, dzieje.pl, Biblioteka Narodowa, katalogi.bn.org.pl, wolnelektury.pl, pisarzeibadacze.ibl.edu.pl; strony produktów essentiva.pl; stan na 2026-10-17.
