Wiersze na Zaduszki: tomiki Szymborskiej, Herberta i ks. Twardowskiego

Na Zaduszki, które przypadają 2 listopada, najlepiej sprawdzają się wiersze, które mówią o stracie wprost, ale bez patosu. Trzy pewne wybory to „Kot w pustym mieszkaniu” Wisławy Szymborskiej z tomiku „Koniec i początek”, późne tomy Zbigniewa Herberta, „Elegia na odejście” i „Epilog burzy”, oraz wiersze księdza Jana Twardowskiego, który przypominał: „Śpieszmy się kochać ludzi”. W Essentivie są dwa z tych tomików (stan na 26 października 2026): „Koniec i początek” Szymborskiej i wybór wierszy Twardowskiego „Potrzebne do szczęścia”.

Kiedy są Zaduszki i po jakie wiersze sięgnąć?

Dzień Zaduszny, czyli Zaduszki, przypada według Wikipedii co roku 2 listopada i jest treściowo połączony z poprzedzającą go uroczystością Wszystkich Świętych 1 listopada. W 2026 roku Zaduszki wypadają w poniedziałek, więc wieczór z poezją można zaplanować już w niedzielę 1 listopada albo dzień później.

Trzech poetów na Zaduszki: wiersz, tomik i dostępność (stan na 26 października 2026)

Cecha	Wisława Szymborska	Zbigniew Herbert	ks. Jan Twardowski
Wiersz lub tom na Zaduszki	„Kot w pustym mieszkaniu”	„Elegia na odejście”, „Epilog burzy”	„Śpieszmy się”
Skąd ten wybór	wiersz napisany po śmierci Kornela Filipowicza	„Epilog burzy” to ostatni tom, wydany w 1998 roku, kilka miesięcy przed śmiercią poety	wiersz dedykowany Annie Kamieńskiej
Ton	autoironia i pogodna gorycz	ironia i etyka Pana Cogito	ciepło, obrazy przyrody, forma modlitwy
Tomik w Essentivie	„Koniec i początek”, wydanie Znaku z 2026 roku	brak, 6 wydań u naszego dostawcy bez stanu	„Potrzebne do szczęścia”, Wydawnictwo Literackie
Kiedy wybrać	na wieczór w samotności lub we dwoje	dla czytelnika, który lubi dystans i ironię	dla rodziny i na prezent

Wisława Szymborska: który wiersz mówi o przemijaniu i stracie?

„Kot w pustym mieszkaniu” to wiersz Wisławy Szymborskiej o śmierci, nieobecności i pustce, w którym kot czeka w pustym mieszkaniu na kogoś, kto zniknął. Według polskiej Wikipedii wiersz ukazał się w 1991 roku w czasopiśmie „Odra”, a w 1993 roku trafił do tomiku „Koniec i początek”. Szymborska napisała go po śmierci swojego wieloletniego partnera, Kornela Filipowicza. Wiersz otwiera zdanie „Umrzeć, tego nie robi się kotu”.

„Koniec i początek” to tomik, na który według wydawnictwa Znak czytelnicy czekali siedem lat, bo autorka surowo selekcjonowała swoje wiersze. Obok „Kota w pustym mieszkaniu” są w nim „Niektórzy lubią poezję” i „Nienawiść”, a Stanisław Balbus, cytowany przez wydawcę, uważa, że to ten tom mógł przesądzić o Nagrodzie Nobla dla Szymborskiej w 1996 roku. Wydanie Znaku z 27 lipca 2026 roku ma 64 strony i twardą oprawę.

Zbigniew Herbert: jak pisał o odchodzeniu?

Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 roku we Lwowie i zmarł 28 lipca 1998 roku w Warszawie, podaje polska Wikipedia. Jego ostatni tom, „Epilog burzy”, ukazał się w 1998 roku, kilka miesięcy przed śmiercią poety. Według bibliografii Fundacji Herberta wydało go Wydawnictwo Dolnośląskie we Wrocławiu, a wcześniejszą „Elegię na odejście” Instytut Literacki w Paryżu w 1990 roku.

Pan Cogito, bohater cyklu z tomu „Pan Cogito” z 1974 roku, uosabia według Wikipedii etykę oporu: człowiek nie zmieni historii, ale powinien sprzeciwiać się złu, nawet bez szansy na wygraną. Pan Cogito to postać zbudowana na warstwowej ironii, więc wiersze Herberta pasują do Zaduszek dla czytelnika, który woli namysł niż pocieszenie. Tomików Herberta nie ma w sklepie: wszystkie 6 wydań, które zna nasz dostawca, w tym „Wiersze zebrane” i „Wiersze wybrane” wydawnictwa a5, miało 26 października 2026 roku zerowy stan.

Ksiądz Jan Twardowski: czy jego wiersze pocieszają?

Ksiądz Jan Twardowski żył od 1 czerwca 1915 do 18 stycznia 2006 roku i zadebiutował tomem „Powrót Andersena” w 1937 roku, podaje polska Wikipedia. Jego najczęściej cytowany wiersz, „Śpieszmy się”, dedykowany Annie Kamieńskiej, otwiera wers „Śpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą”. Wikipedia opisuje jego lirykę jako poezję o Bogu i o ludziach, pełną obrazów przyrody i często w formie modlitwy.

„Potrzebne do szczęścia” to wybór wierszy księdza Twardowskiego, przygotowany przez samego poetę i Aleksandrę Iwanowską. Wydawnictwo Literackie nazywa ten tom niezbędnikiem w szkole życia, w której radość miesza się z cierpieniem, a miłość z samotnością. Książka ukazała się 21 maja 2015 roku w twardej oprawie. Tytuł pochodzi z wiersza „Kiedy mówisz”, w którym poeta pisze, że nie ma sytuacji na ziemi bez wyjścia.

Który tomik wybrać na prezent lub do domowej biblioteczki?

Wybór zależy od tego, czego szukasz w listopadowy wieczór. „Koniec i początek” Szymborskiej daje wiersz o stracie i jednocześnie najczęściej omawiane utwory noblistki, więc dobrze otwiera domową półkę z poezją. „Potrzebne do szczęścia” księdza Twardowskiego to wiersze o radości i cierpieniu w jednym tomie, dobre na prezent dla kogoś, komu brakuje spokoju. Inne tomy znajdziesz w kategorii Literatura piękna.

• Wiersz o żałobie bez patosu: „Kot w pustym mieszkaniu” w tomiku „Koniec i początek”.
• Wiersze, które pocieszają: „Potrzebne do szczęścia” księdza Twardowskiego.
• Ironia i namysł: późne tomy Herberta, „Elegia na odejście” i „Epilog burzy”.

Zaduszki to także dobry moment na „Dziady”: o obrzędzie i wyborze wydania piszemy we wpisie „Dziady” zamiast Halloween. Jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci przy okazji Wszystkich Świętych, podpowiadamy w poradniku o książkach na tę rozmowę, a świece na jesienny wieczór opisujemy we wpisie o świecach sojowych.

Jak to sprawdziliśmy

Dane obu tomików (rok pierwszego wydania, daty wydań, oprawę) sprawdziliśmy 26 października 2026 roku na stronach wydawnictw Znak i Wydawnictwo Literackie. Historię wiersza „Kot w pustym mieszkaniu”, daty życia Herberta i Twardowskiego oraz datę Zaduszek podajemy za polską Wikipedią, a lata i wydawców tomów Herberta za bibliografią Fundacji Herberta. Stan sześciu wydań Herberta u dostawcy policzyliśmy w katalogu tego samego dnia. W którym tomie Twardowskiego po raz pierwszy ukazał się wiersz „Śpieszmy się”, nie udało się potwierdzić, więc tego nie podajemy.